گفتار دهم نقدها و نظريه‌هاى خوانندگان دربارهء جلد اول اين كتاب تاريخ ، بر خلاف ادب و هنر ، كه احساسات و تخيلات خميرهء اصلى آنها را تشكيل ميدهد ، بر مآخذ و مدارك مبتنى است زيرا در آن از وقايع و حوادثى گفتگو مىشود كه در گذشتهء دور يا نزديك اتفاق افتاده و هيچ مورخى نه ميتواند و نه حق دارد كيفيت آنها را تغيير دهد . بعبارت ديگر ، كسى كه آن وقايع را نقل مىكند ، در مقام شرافت انسانى و لزوم حفظ امانت اخلاقى ، نبايد آنها را جز بنحويكه بوده ، و يا دريافته است بيان كند يا بخواست خويش و به پيروى از احساسات شخصى در آنها تغيير دهد . با اينحال راه اين خطا مسدود نيست كه مؤلف ، ممكن است بر اثر نقص مآخذ مورد استناد ، دچار اشتباه شود و من غير عمد نوشته‌هايش در جهتى ، غير از مسير اصلى وقايع ، قرار گيرد . در اين صورت است كه دانشمندان و صاحبان اطلاع بايد به يارى او بشتابند و با نقد مطالب ، برمبناى مدارك صحيح ، ويرا در تصحيح آن اشتباهات رهنمون شوند . ما در جلد اول اين كتاب متوجه اين نكته بوديم و دست استمداد بسوى دانشمندان دراز كرده نوشتيم كه « از خوانندگان دانشمند و صاحبنظران گرانمايه بسبب نقائص ممكن پوزش ميخواهيم و يادآوريهاى ارباب اطلاع را براى تصحيح اشتباهات